HARLINGEN: Dichtbevolkt maar dun behuisd.

Harlingen was in de 19e eeuw lange tijd de dichtst bevolkte stad van Nederland. Rond 1900 waren er voor tienduizend inwoners 1895 woninkjes. Dit waren vooral eenkamerwoningen, die in de Middeleeuwen voor de armen en bedeelden waren gebouwd.

De krappe behuizing in vervallen woningen was een broeinest voor ziektekiemen en oorzaak van regelmatige epidemieën.

De bezoekende zeelui waren hier ook debet aan. Toch werden de krotten nog tot na de Tweede Wereldoorlog bewoond. De bouw voor de armen kreeg halverwege de negentiende eeuw meer structuur door het oprichten van woningbouwverenigingen. Een van de eerste op dit gebied werd in Harlingen opgericht: de Vereniging tot verschaffing van betere en gezondere woningen aan den Arbeidersstand in Harlingen. Deze vereniging bouwde duurzame en degelijke woningen.

Pas in 1981 werden enkele panden aan de Visserstraat gesloopt.

In 1908 bouwde de voorloper van de huidige Bouwvereniging 24 woningen en een winkelwoning in het Havenkwartier.

De belangstelling was zo groot, dat er moest worden geloot.

De woningen zijn in het jaar 2000 gerenoveerd en worden nog steeds bewoond. De huurcontracten werden in die tijd per jaar afgesloten. Ook moest iemand garant staan voor de huur, die wekelijks werd geïnd. Meestal was dit een familielid of een werkgever.

Toen vlak na de 1e Wereldoorlog een ernstige economische crisis ontstond, werd het voor huurders steeds moeilijker om aan hun verplichtingen te voldoen. In 1919 kwam de Huurwet.

Daarin werd een inkomensafhankelijke huursusidie geregeld.

De voorloper van de huidige huurtoeslag.

11

 GESCHIEDENIS IS EEN VENSTER NAAR DE TOEKOMST

DE KLEINE IJSTIJD

In de 13e eeuw vond er een dramatische verandering in het klimaat plaats. Binnen een jaar of 30 daalde de gemiddelde temperatuur in Europa met zo'n vier graden. Een daling die gepaard ging met strenge winters, groei van de gletsjers en weerextremen. Ook stormen en overstromingen teisterden Noord-Europa. Een aantal mega-vloeden vormden de Waddenzee, het eiland Griend verdween onder de golven, en de Zuiderzee werd gevormd. Harlingen kwam daadwerkelijk aan zee te liggen, met een positieve invloed op de handelsverbindingen tot gevolg.

Deze kleine IJstijd zou zo'n vijf eeuwen duren. De oorzaken worden gezocht in de blokkade van de Warme Golfstroom, vulkaanuitbarstingen en afname van de energie-afgifte door de zon.

Voor de bevolking van Europa waren de gevolgen dramatisch. Hongersnood werd een normaal onderdeel van het dagelijkse leven. In Zwitserland en Noorwegen werden processies gehouden en monniken probeerden met gebed het aanstormende ijs te stoppen. Door het gebrek aan voedsel waren de mensen verzwakt, waardoor de “Zwarte Dood” (builenpest) kon toeslaan. 1/3 van de inwoners van Europa kwam om.

In Engeland en Nederland zochten de boeren naar oplossingen. Zo werd er i.p.v. graan klaver verbouwd, dat als veevoer kon worden gebruikt. Ook de import van aardappelen uit Zuid-Amerika verlichtte de voedselschaarste.

Behalve in Frankrijk. Hier waren de boeren conservatief en hielden vast aan graan. Hongersnood trof de Franse boerenstand en leidde tot opstanden en uiteindelijk de Franse Revolutie.

In de Nederlanden schilderden de kunstenaars ijstaferelen en was de schaats een belangrijk middel in de strijd tegen de Spanjaarden. De Hollanders en vooral de Friezen waren hier meesters in en daardoor ongrijpbaar voor de Spaanse vijand. Omsingelde steden konden van proviand en manschapppen worden voorzien.

De kleine Ijstijd werd afgesloten door “Het jaar zonder zomer”. Veroorzaakt door de explosie van een mega-vulkaan op het eiland Sumbawa (Ind.). Door de hoeveelheden as, die in de lucht kwamen, viel er al sneeuw in juni 1816.

Leuk

Opmerking plaatsen

 DE ZEEBODEM IS EEN WARE GOUDMIJN

Als bijvangst van de overboord geslagen zeecontainers van de MSC Zoe is bij Terschelling een scheepswrak uit rond 1540 gevonden. Het houten schip was zo’n dertig meter lang, met een ruim van minimaal 7 meter breed. Het schip zat vol met koperen platen (4700 kilo) uit Slowakije, die bedoeld waren om er koperen munten van te maken (duiten). Koperen munten werden tot in de Gouden Eeuw in de Nederlanden gebruikt. De uitdrukking “geen rode cent bezitten” verwijst naar deze muntjes. Eindbestemming van het koper was waarschijnlijk Antwerpen, dat toen nog in Staatse handen was. Ook de Portugezen gebruikten koper als handelswaar op hun wereldreizen. De koperen platen dragen het handelsmerk van de bankiersfamilie Fugger uit Zuid-Duitsland. Deze familie was een van de rijkste en machtigste families van Europa en financierde koningen en Keizers. Zij huurden vaak Nederlandse schepen in om het koper te vervoeren. Deze waren uitstekend geschikt om in ondiepe wateren te manoeuvreren. In Nederlandse wateren zijn door middel van sonar zo’n 60.000 lokaties gevonden waar in principe wat ligt. Dit kan variëren van een heus wrak tot een anker. In 2000 is het VOC-schip “de Rooswijk” gevonden. Dat verging in 1740 en bevatte nog menselijke resten en een grote hoeveelheid zilver. De UNESCO schat dat er wereldwijd drie miljoen wrakken op de zeebodem liggen, waarvan duizenden in de Noordzee. Minister van Engelshoven heeft 325 miljoen euro uitgetrokken voor erfgoed, waaronder maritieme archeologie.

Opmerkelijk genoeg zijn er 1980 op 18 kilometer van de vindplek bij Terschelling ook platen met het merkteken van de Fuggers opgehaald.. Er is zelfs een wereldwijde connectie. Bij zowel Namibië als Kenia werden er in Portugese wrakken uit de 15e en 16e eeuw ladingen koper gevonden met hetzelfde merkteken. Ook in Gdansk (Polen) is zo’n koperwrak, vermoedelijk uit de 15e eeuw, gevonden. Het koper werd gewonnen in mijnen in Slowakije.

Leuk

Opmerking plaatsen

De fabel van de kolibri.

Het oerwoud stond in brand en alle dieren vluchtten. Behalve de kolibri, die druk heen en weer bleef vliegen.

Een luiaard sprak de kleine vogel aan en vroeg: "Wat ben je aan het doen. Je moet maken dat je hier weg komt." De kolibri schudde het hoofd. Ïk probeer het bos te redden. Ik vlieg naar de rivier en vul mijn snavel met water. Dan vlieg ik naar de brand en gooi het water op het vuur. De luiaard keek het vogeltje verbaasd aan. "Dat is maar een druppel op de gloeiende plaat. De brand zal er niet door worden gestopt." De kolibri riep, terwijl het naar de rivier vloog. "Toch moet iemand iets doen."

Dit is het verhaal van de individuele mens, die zich ondanks alles in blijft zetten om zijn wereld te redden. Een nobel streven maar vrijwel betekenisloos. De oplossing ligt in gezamenlijkheid, moed, spiritualiteit, inzet en bundeling in het verzet tegen de bio-industrie, overcomsumptie, verspilling en vernietiging van onze leefwereld. De oplossing ligt in eenheid en niet in versplintering. in groepen met deelbelangen. Als voorbeeld wil ik hier noemen de "boerenopstand" die al diverse groepen kent, die door de beleidsmakers tegen elkaar worden uitgespeeld. Eendracht maakt macht.

Leuk

Opmerking plaatsen